Trong giao tiếp, thường thì chúng ta ở vào thế bị động và không thể tiên đoán hết được những phản ứng của người khác. Cho nên, giao tiếp là một quá trình có tính chất động, xoay quanh nhiều yếu tố như hành vi, phong cách cá nhân và sự ảnh hưởng lẫn nhau của hành vi, phong cách cá nhân giữa những người giao tiếp với nhau... Ngày nay, cùng với sự phát triển của kinh tế quốc tế và hội nhập toàn cầu, sự khác biệt giữa các nền văn hóa vừa tạo nên sự phong phú trong giao tiếp, nhưng đồng thời cũng có thể là nguyên nhân dễ gây ra hiểu lầm nhất định giữa những người giao tiếp thuộc các nền văn hóa khác nhau.
Một hành vi, cử chỉ nào đó được coi là thân thiện, được xã hội chấp nhận ở nền văn hóa này, lại có thể bị coi là có tính xúc phạm, không được xã hội chấp nhận ở nền văn hóa khác. Tương tự, một hành vi được khuyến khích ở nền văn hóa này lại có thể bị xem là cấm kị ở những nền văn hóa khác. Thậm chí, ngay giữa các vùng miền, địa phương khác nhau trong một đất nước, cũng có thể có những sự khác biệt nhất định nào đó trong hành vi ứng xử, trong chuẩn mực giao tiếp. Nói chung, mọi vấn đề phong phú lẫn phức tạp đều có thể nảy sinh trong quá trình giao tiếp.
Chúng ta học các kỹ năng giao tiếp là để biết cách giải quyết những vấn đề phức tạp có thể nảy sinh, đồng thời nâng cao hiệu quả của quá trình giao tiếp. Nói cách khác, cuộc sống luôn đòi hỏi mỗi chúng ta phải có những kỹ năng giao tiếp đúng đắn, thể hiện qua quá trình giao tiếp với các quan hệ xã hội khác nhau, trong từng tình huống, hoàn cảnh cụ thể khác nhau. Đồng thời, chính bản thân mỗi chúng ta cũng chủ động tạo ra những mối quan hệ xã hội tốt đẹp trong cuộc sống, góp phần tạo nên một xã hội ổn định, phát triển hài hòa.
Ngày nay, ở các nước phát triển phương Tây, việc rèn luyện các kỹ năng sống - trong đó có kỹ năng giao tiếp - vốn là những đề tài được rất nhiều người quan tâm, thậm chí đã được đưa vào giảng dạy tại các trường đại học và có rất nhiều công ty chuyên về tư vấn, đào tạo lĩnh vực này cũng như các lĩnh vực liên quan.
Tuy nhiên, chúng ta không nên hiểu lầm đây chỉ là sản phẩm giáo dục của phương Tây, mà thực ra ngay trên mảnh đất Việt Nam thân yêu với bề dày mấy ngàn năm văn hiến của chúng ta, kỹ năng giao tiếp cũng từng là vấn đề mà ông cha ta đặt ra từ rất sớm, thể hiện qua truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, qua nếp sống, nếp ăn ở, cách thức xã giao, được gói gọn trong những câu tục ngữ có tính chất răn dạy như: “Học ăn, học nói, học gói, học mở”, “Ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”… Là người Việt Nam, mỗi chúng ta từ lúc có trí khôn cho đến trước ngày nhắm mắt xuôi tay, chắc hẳn bất cứ ai cũng đều có thể thuộc nằm lòng những cách thức giao tiếp, ứng xử tốt đẹp này!
Ngày nay, với xu thế toàn cầu hóa, việc học hỏi một cách có chọn lọc những tinh hoa của bạn bè quốc tế là điều cần thiết nhằm phục vụ cho sự phát triển, nhưng đồng thời việc phát huy bản sắc văn hóa và truyền thống tốt đẹp của dân tộc cũng là điều quan trọng không kém.
Đọc đến đây, có thể bạn sẽ thắc mắc? Thế thì, kỹ năng giao tiếp là gì? Thật khó mà đưa ra một định nghĩa được mọi người thống nhất thừa nhận. Giao tiếp là một đề tài nghiên cứu liên ngành. Mỗi một lĩnh vực khoa học có thể có cách hiểu khác nhau về giao tiếp, bắt nguồn từ góc độ nghiên cứu của mình.
Như đã nói, giao tiếp là một quá trình diễn ra hết sức phức tạp, nên việc đưa ra một định nghĩa chung là điều tương đối khó khăn. Tuy nhiên, mối quan tâm chủ yếu của chúng ta là làm sao rèn luyện cho bản thân những kỹ năng giao tiếp có hiệu quả với người khác chứ không phải là đi tìm một định nghĩa.
Vì thế, ở đây chúng ta có thể tạm hiểu kỹ năng giao tiếp là khả năng nhận biết những biểu hiện bên ngoài và những diễn biến tâm lý bên trong của người khác trong quá trình giao tiếp; đồng thời, biết sử dụng các kỹ năng nghe, nói, đặt câu hỏi, kỹ năng sử dụng phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết cách ứng xử, định hướng, điều chỉnh quá trình giao tiếp, nhằm đạt tới mục đích giao tiếp đã định, tùy thuộc vào đối tượng giao tiếp cũng như tùy thuộc vào tính chất của từng mối quan hệ giao tiếp cụ thể nhất định.
Rất nhiều người nghĩ rằng, con người ta tự nhiên ai cũng có khả năng ăn nói, giao tiếp mà không cần đòi hỏi việc học hỏi, luyện tập gì cả! Cách nghĩ như vậy là hết sức sai lầm.
Bởi vì, phần đông chúng ta đều phải thông qua việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp mới có thể cải thiện mọi mối quan hệ giao tiếp với người khác.
Trong những phần tiếp theo của cuốn sách này, chúng ta sẽ tìm hiểu những kỹ năng giao tiếp cụ thể, nhằm làm cho quá trình giao tiếp đạt được hiệu quả cao nhất!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét